Cicek
Yeni Üye
Bana göre bu tartışmanın merkezine “polis” kelimesini tek bir kategori olarak koymak zaten hatalı.
Örneğin sıradan bir devriye görevlisinin yaptığı işlem ile siber suçlar, organize suçlar veya başka uzmanlık birimlerinin yürüttüğü soruşturmanın bilgi ihtiyaçları aynı değildir.
Emniyet Genel Müdürlüğü de organize suçlarla mücadele birimlerinin istihbari bilgi toplama, değerlendirme ve soruşturma süreçlerinde görev aldığını açıkça belirtiyor. Emniyet Genel Müdürlüğü
Burada görev alanının genişlemesiyle erişilebilecek bilgi ve kullanılan sistemlerin de farklılaşabileceğini düşünmek gerekir.
Ancak bundan “uzman birimlerin her türlü kişisel veriye sınırsız erişimi vardır” sonucu da çıkmaz.
Çünkü hukuki yetki, görev amacı ve veri güvenliği birbirinden bağımsız kavramlar değildir.
KVKK burada ne kadar koruyucu?
Bazı kişiler “Polis zaten devlet kurumu, KVKK'nın hiçbir önemi yok” diyor. Bu da eksik bir yaklaşım.
KVKK'nın kolluk ve adli faaliyetler bakımından önemli istisnaları var. Kurumun kendi açıklamalarına göre Kanunun 28. maddesinde soruşturma, kovuşturma, yargılama ve infaz işlemleri gibi bazı faaliyetler bakımından istisnalar düzenlenmiş durumda. KVKK+1
Fakat bu, “kamu görevlisi veriye istediği gibi bakabilir” anlamına gelmez.
Tam tersine, veri işlemenin hangi amaçla ve hangi hukuki çerçevede gerçekleştirildiği önemini korur. KVKK'nın farklı kararlarında da kişisel verilere erişim ve veri güvenliği bakımından hukuki dayanakların ayrıca değerlendirildiğini görüyoruz. KVKK
Dolayısıyla “KVKK var, polis hiçbir şey göremez” demek kadar “polis devlet memuru, her şeyi görür” demek de yanlış bir basitleştirmedir.
Kadın ve erkeklerin meseleye bakışında neden farklılıklar konuşuluyor?
Bu tür konular tartışılırken bazen erkeklerin daha çok “hangi durumda hangi bilgiye erişilebilir, hangi prosedür uygulanır, nasıl itiraz edilir?” gibi stratejik ve çözüm odaklı sorular sorduğunu; bazı kadınların ise “Bu verinin gereksiz yere görülmesi özel hayatımı, ailemi veya ilişkilerimi nasıl etkiler?” tarafına daha fazla dikkat çekebildiğini gözlemlemek mümkün.
Fakat bunu kadınlar şöyledir, erkekler böyledir şeklinde kesin bir kurala dönüştürmek bence yanlış.
Bir kadın son derece teknik ve prosedürel düşünebilir; bir erkek de mahremiyet ve ilişkiler boyutuna çok güçlü şekilde odaklanabilir. İnsanların eğitimleri, meslekleri, yaşları, yaşadıkları olaylar ve kişilikleri cinsiyetten çok daha belirleyici olabilir.
Bence burada önemli olan iki yaklaşımı birlikte kullanmak: “Yetki gerçekten ne kadar?” sorusuyla birlikte “Bu yetkinin yanlış kullanılması kişiye ne zarar verebilir?” sorusunu da sormak.
Güçlü taraf ile riskli taraf aynı anda düşünülmeli
Polisin geniş bilgi sistemlerine erişebilmesinin güçlü bir tarafı var. Aranan bir kişinin kısa sürede tespit edilmesi, kayıp bir kişinin bulunması, sahte kimlik kullanımının ortaya çıkarılması veya ciddi bir suç soruşturmasının yürütülmesi açısından bilgiye hızlı erişim kamu güvenliği için gerekli olabilir.
Emniyetin parmak izi sistemine ilişkin açıklamalarında da kimlik tespiti, afetlerde kimliklendirme ve sahte kimlik kullanımından doğan mağduriyetlerin giderilmesi gibi amaçlar açıkça belirtiliyor. Emniyet Genel Müdürlüğü
Fakat aynı sistemler kötüye kullanım ihtimalini de beraberinde getirir.
Örneğin bir kamu görevlisi merak ettiği bir kişinin kayıtlarını görev amacı dışında inceleyebilir mi? Böyle bir erişim gerçekleşirse bunun denetimi nasıl yapılmalıdır? Vatandaş, kendisi hakkında hangi kayıtların tutulduğunu ve hangi koşullarda işlendiğini ne ölçüde öğrenebilmelidir?
Bence tartışılması gereken esas meseleler bunlar.
“Tanıdık polis bütün geçmişime bakar” iddiası ne kadar gerçekçi?
Bu konuda forumlarda çok sayıda kişisel hikâye anlatılıyor. “Tanıdığım polis T.C. numaramı verdi, çocukluğumdan beri bütün bilgilerimi gördü” gibi iddialarla karşılaşmak mümkün.
Ancak tek başına böyle bir anlatım, sistemin normal çalışma biçiminin kanıtı değildir.
Gerçekten bir yetkisiz erişim gerçekleşmişse bu ayrı bir hukuki ve idari mesele olur. Fakat birkaç kişinin yaşadığını iddia ettiği olaydan hareketle bütün polis teşkilatının bütün vatandaşların her türlü verisine sınırsız erişebildiği sonucuna varmak bilimsel olarak sağlıklı değildir.
Kanıt konusunda burada biraz daha dikkatli olmamız gerekiyor.
Benim açımdan en makul sonuç
Ben bu konuyu değerlendirirken üç cümleyi birbirinden ayırmak gerektiğini düşünüyorum:
Bir: Emniyetin vatandaşlara ilişkin çok çeşitli bilgi sistemlerine ve kayıtlara erişimi bulunabilir.
İki: Her polis memurunun bütün bu sistemlerdeki bütün verilere sınırsız erişimi olduğu sonucu bundan çıkmaz.
Üç: Bir kişinin belirli bir verisine erişilebilmesi, o verinin her amaçla kullanılabileceği anlamına gelmez.
Bence sağlıklı yaklaşım bu üç noktayı birlikte kabul etmek.
Çünkü bir tarafta kamu güvenliği var, diğer tarafta özel hayatın gizliliği. Güvenlik adına hiçbir veri sisteminin olmaması gerçekçi değil; fakat güvenlik gerekçesiyle kişisel verilerin denetimsiz biçimde kullanılmasını normalleştirmek de demokratik hukuk devleti açısından ciddi sorun oluşturur.
Sonuçta mesele yalnızca “Polis T.C. kimlik numaramı yazınca ne çıkıyor?” sorusu değil.
Asıl soru şu:
Devletin elinde bulunan bilgiler üzerinde kim, hangi amaçla, hangi hukuki dayanakla ve ne ölçüde yetki sahibi olmalı?
Ve daha önemlisi, yanlış bir erişim gerçekleştiğinde vatandaş bunu nasıl öğrenebilmeli ve nasıl hesap sorabilmeli?
Bence forumlarda tartışmayı bu noktaya taşımak, “polis her şeyi görür” ile “hiçbir şey göremez” arasındaki kısır döngüden çok daha faydalı. Çünkü gerçek hayatta mesele siyah-beyaz değil; verinin türü, sistemin niteliği, personelin görevi, hukuki dayanak ve olayın amacı birlikte değerlendiriliyor.
Örneğin sıradan bir devriye görevlisinin yaptığı işlem ile siber suçlar, organize suçlar veya başka uzmanlık birimlerinin yürüttüğü soruşturmanın bilgi ihtiyaçları aynı değildir.
Emniyet Genel Müdürlüğü de organize suçlarla mücadele birimlerinin istihbari bilgi toplama, değerlendirme ve soruşturma süreçlerinde görev aldığını açıkça belirtiyor. Emniyet Genel Müdürlüğü
Burada görev alanının genişlemesiyle erişilebilecek bilgi ve kullanılan sistemlerin de farklılaşabileceğini düşünmek gerekir.
Ancak bundan “uzman birimlerin her türlü kişisel veriye sınırsız erişimi vardır” sonucu da çıkmaz.
Çünkü hukuki yetki, görev amacı ve veri güvenliği birbirinden bağımsız kavramlar değildir.
KVKK burada ne kadar koruyucu?
Bazı kişiler “Polis zaten devlet kurumu, KVKK'nın hiçbir önemi yok” diyor. Bu da eksik bir yaklaşım.
KVKK'nın kolluk ve adli faaliyetler bakımından önemli istisnaları var. Kurumun kendi açıklamalarına göre Kanunun 28. maddesinde soruşturma, kovuşturma, yargılama ve infaz işlemleri gibi bazı faaliyetler bakımından istisnalar düzenlenmiş durumda. KVKK+1
Fakat bu, “kamu görevlisi veriye istediği gibi bakabilir” anlamına gelmez.
Tam tersine, veri işlemenin hangi amaçla ve hangi hukuki çerçevede gerçekleştirildiği önemini korur. KVKK'nın farklı kararlarında da kişisel verilere erişim ve veri güvenliği bakımından hukuki dayanakların ayrıca değerlendirildiğini görüyoruz. KVKK
Dolayısıyla “KVKK var, polis hiçbir şey göremez” demek kadar “polis devlet memuru, her şeyi görür” demek de yanlış bir basitleştirmedir.
Kadın ve erkeklerin meseleye bakışında neden farklılıklar konuşuluyor?
Bu tür konular tartışılırken bazen erkeklerin daha çok “hangi durumda hangi bilgiye erişilebilir, hangi prosedür uygulanır, nasıl itiraz edilir?” gibi stratejik ve çözüm odaklı sorular sorduğunu; bazı kadınların ise “Bu verinin gereksiz yere görülmesi özel hayatımı, ailemi veya ilişkilerimi nasıl etkiler?” tarafına daha fazla dikkat çekebildiğini gözlemlemek mümkün.
Fakat bunu kadınlar şöyledir, erkekler böyledir şeklinde kesin bir kurala dönüştürmek bence yanlış.
Bir kadın son derece teknik ve prosedürel düşünebilir; bir erkek de mahremiyet ve ilişkiler boyutuna çok güçlü şekilde odaklanabilir. İnsanların eğitimleri, meslekleri, yaşları, yaşadıkları olaylar ve kişilikleri cinsiyetten çok daha belirleyici olabilir.
Bence burada önemli olan iki yaklaşımı birlikte kullanmak: “Yetki gerçekten ne kadar?” sorusuyla birlikte “Bu yetkinin yanlış kullanılması kişiye ne zarar verebilir?” sorusunu da sormak.
Güçlü taraf ile riskli taraf aynı anda düşünülmeli
Polisin geniş bilgi sistemlerine erişebilmesinin güçlü bir tarafı var. Aranan bir kişinin kısa sürede tespit edilmesi, kayıp bir kişinin bulunması, sahte kimlik kullanımının ortaya çıkarılması veya ciddi bir suç soruşturmasının yürütülmesi açısından bilgiye hızlı erişim kamu güvenliği için gerekli olabilir.
Emniyetin parmak izi sistemine ilişkin açıklamalarında da kimlik tespiti, afetlerde kimliklendirme ve sahte kimlik kullanımından doğan mağduriyetlerin giderilmesi gibi amaçlar açıkça belirtiliyor. Emniyet Genel Müdürlüğü
Fakat aynı sistemler kötüye kullanım ihtimalini de beraberinde getirir.
Örneğin bir kamu görevlisi merak ettiği bir kişinin kayıtlarını görev amacı dışında inceleyebilir mi? Böyle bir erişim gerçekleşirse bunun denetimi nasıl yapılmalıdır? Vatandaş, kendisi hakkında hangi kayıtların tutulduğunu ve hangi koşullarda işlendiğini ne ölçüde öğrenebilmelidir?
Bence tartışılması gereken esas meseleler bunlar.
“Tanıdık polis bütün geçmişime bakar” iddiası ne kadar gerçekçi?
Bu konuda forumlarda çok sayıda kişisel hikâye anlatılıyor. “Tanıdığım polis T.C. numaramı verdi, çocukluğumdan beri bütün bilgilerimi gördü” gibi iddialarla karşılaşmak mümkün.
Ancak tek başına böyle bir anlatım, sistemin normal çalışma biçiminin kanıtı değildir.
Gerçekten bir yetkisiz erişim gerçekleşmişse bu ayrı bir hukuki ve idari mesele olur. Fakat birkaç kişinin yaşadığını iddia ettiği olaydan hareketle bütün polis teşkilatının bütün vatandaşların her türlü verisine sınırsız erişebildiği sonucuna varmak bilimsel olarak sağlıklı değildir.
Kanıt konusunda burada biraz daha dikkatli olmamız gerekiyor.
Benim açımdan en makul sonuç
Ben bu konuyu değerlendirirken üç cümleyi birbirinden ayırmak gerektiğini düşünüyorum:
Bir: Emniyetin vatandaşlara ilişkin çok çeşitli bilgi sistemlerine ve kayıtlara erişimi bulunabilir.
İki: Her polis memurunun bütün bu sistemlerdeki bütün verilere sınırsız erişimi olduğu sonucu bundan çıkmaz.
Üç: Bir kişinin belirli bir verisine erişilebilmesi, o verinin her amaçla kullanılabileceği anlamına gelmez.
Bence sağlıklı yaklaşım bu üç noktayı birlikte kabul etmek.
Çünkü bir tarafta kamu güvenliği var, diğer tarafta özel hayatın gizliliği. Güvenlik adına hiçbir veri sisteminin olmaması gerçekçi değil; fakat güvenlik gerekçesiyle kişisel verilerin denetimsiz biçimde kullanılmasını normalleştirmek de demokratik hukuk devleti açısından ciddi sorun oluşturur.
Sonuçta mesele yalnızca “Polis T.C. kimlik numaramı yazınca ne çıkıyor?” sorusu değil.
Asıl soru şu:
Devletin elinde bulunan bilgiler üzerinde kim, hangi amaçla, hangi hukuki dayanakla ve ne ölçüde yetki sahibi olmalı?
Ve daha önemlisi, yanlış bir erişim gerçekleştiğinde vatandaş bunu nasıl öğrenebilmeli ve nasıl hesap sorabilmeli?
Bence forumlarda tartışmayı bu noktaya taşımak, “polis her şeyi görür” ile “hiçbir şey göremez” arasındaki kısır döngüden çok daha faydalı. Çünkü gerçek hayatta mesele siyah-beyaz değil; verinin türü, sistemin niteliği, personelin görevi, hukuki dayanak ve olayın amacı birlikte değerlendiriliyor.