Emre
Yeni Üye
Pert Yüzde Kaç? Ağır Hasar ve Pert Araçlarda Oranlar, Hesaplama ve Gerçek Maliyet
Pert Yüzde Kaç? Önce Bu Sorunun Cevabını Netleştirelim
“Pert yüzde kaçtan olur?” sorusu, ikinci el araç bakarken veya ciddi bir kaza sonrasında en çok karşılaşılan sorulardan biri. Forumlarda ise genellikle iki farklı yaklaşım görüyorum: Bir taraf doğrudan hasar tutarına, aracın piyasa değerine ve sigorta hesabına bakıyor; diğer taraf ise “Araç ne kadar güvenli kaldı, daha sonra satarken sorun yaşar mıyım, gerçekten eski haline döner mi?” gibi soruların peşine düşüyor.
Aslında bu iki yaklaşım birbirinin alternatifi değil. Pert veya ağır hasar değerlendirmesinde hem matematik hem de aracın fiziksel durumu hem de gelecekteki ekonomik ve psikolojik etkiler önem taşıyor.
Üstelik internette yıllardır dolaşan “%70'i geçerse pert olur” bilgisi artık tek başına güncel bir cevap değil. 2025 yılında yayımlanan düzenlemeyle ağır hasarlı araçların tespitinde onarım masraflarının aracın kaza tarihindeki değerinin %60'ını aşması temel eşiklerden biri haline geldi. Ancak bu, “%60'a ulaşan her araç otomatik olarak pert olur” anlamına gelmiyor.
Peki işin aslı nedir?
Pert ile Ağır Hasar Aynı Şey mi?
İlk karıştırılan nokta burada.
Günlük konuşmada “pert”, “ağır hasarlı” ve “tam hasarlı” ifadeleri çoğu zaman aynı anlamda kullanılıyor. Sigorta uygulamalarında ise bunların değerlendirilme biçimleri farklı olabilir.
2025 tarihli düzenlemede, onarım masraflarının KDV dahil olmak üzere aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerinin %60'ını aşması, aracın ağır hasarlı sayılması bakımından temel kriter olarak belirtiliyor. Ayrıca masraf %60'ı aşmasa bile düzenlemede belirlenen kritik parçalardan en az birinin zarar görmesi halinde eksper tarafından ağır hasar değerlendirmesi yapılabiliyor.
Dolayısıyla sadece:
“Hasar 500 bin TL, aracın değeri 1 milyon TL. Demek ki pert değil.”
şeklinde hesap yapmak doğru değil.
Çünkü değerlendirmede hasarın niteliği, kritik parçaların durumu, onarım maliyeti ve aracın kaza tarihindeki gerçek değeri birlikte ele alınabiliyor.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi de “ağır hasarlı” araçları, çekme belgesiyle trafikten çekilen veya hurda belgesiyle perte/hurdaya ayrılan araçlar kapsamında açıklıyor.
Basit Bir Örnekle Pert Oranı Nasıl Hesaplanır?
Diyelim ki aracın kaza tarihindeki değeri 1.000.000 TL.
Onarım için hesaplanan KDV dahil maliyet:
- 400.000 TL ise değerinin %40'ı,
- 500.000 TL ise %50'si,
- 600.000 TL ise %60'ı,
- 650.000 TL ise %65'i olur.
Matematiksel olarak:
Hasar oranı = Onarım maliyeti / Aracın kaza tarihindeki değeri × 100
Örneğin:
600.000 / 1.000.000 × 100 = %60
650.000 / 1.000.000 × 100 = %65
Yeni düzenlemedeki temel ağır hasar kriteri açısından %60'ın üzerindeki değer özellikle önem kazanıyor. Ancak burada “%60 = otomatik pert” şeklinde bir denklem kurmak yerine, eksper değerlendirmesinin ve düzenlemedeki diğer kriterlerin de dikkate alınması gerekiyor.
Peki Eski “%70 Pert” Bilgisi Nereden Geliyor?
İkinci el otomobil forumlarında “%70'i geçince pert olur” ifadesine çok sık rastlanmasının bir nedeni, geçmiş yıllardaki sigorta uygulamalarına ilişkin yaygın kabullerin zaman içinde genel bir kurala dönüşmesi.
Fakat mevzuat ve sigorta uygulamaları zaman içinde değişebiliyor. Bu nedenle birkaç yıl önce yazılmış bir forum mesajını bugün kesin kriter gibi kullanmak doğru değil.
Özellikle 2025 tarihli tam hasar/ağır hasar düzenlemesinde %60 eşiğinin açık biçimde yer alması, güncel değerlendirmede eski ezberlerin sorgulanması gerektiğini gösteriyor.
Burada bence önemli olan şu: “Pert yüzde kaç?” sorusundan önce “Hangi tarihli düzenlemeye göre ve hangi değer üzerinden?” sorusunu sormak gerekiyor.
Erkeklerin ve Kadınların Bakış Açısı Gerçekten Farklı mı?
Bu konu forumlarda ilginç bir şekilde cinsiyet üzerinden de tartışılıyor. Erkeklerin daha çok “hasar oranı, parça maliyeti, piyasa değeri, sigorta ödemesi” gibi objektif değişkenlere; kadınların ise “güvenlik, kullanım rahatlığı, aracın geçmişi ve yaşanan kazanın psikolojik etkileri” gibi konulara önem verdiği söylenebiliyor.
Fakat bunu bilimsel bir gerçekmiş gibi sunmak doğru olmaz.
Cinsiyete göre “erkekler objektiftir, kadınlar duygusaldır” şeklinde kesin bir ayrım yapabilecek elimizde pert araç satın alma kararlarına ilişkin yeterli ve güvenilir bir veri bulunmuyor. Üstelik böyle bir yaklaşım bireysel farklılıkları da görmezden geliyor.
Örneğin otomobillerle profesyonel olarak ilgilenen bir kadın alıcı, araç değerlemesinde son derece matematiksel hareket edebilir. Aynı şekilde otomobille çok fazla ilgilenmeyen bir erkek alıcı için “Bu araba daha önce ağır kazalı mı?” sorusu, hasar tutarından daha önemli olabilir.
Bu yüzden daha faydalı bir karşılaştırma, cinsiyetleri kesin kutulara ayırmak yerine karar verme biçimlerini karşılaştırmak.
Bir yaklaşım:
“Aracın değeri 1,2 milyon TL, onarım maliyeti 750 bin TL, oran %62,5. Sigorta açısından sonuç ne?”
diye sorar.
Diğer yaklaşım:
“Bu araçta şasi, direk, airbag sistemi veya güvenlik açısından kritik bir müdahale var mı? Aracı üç yıl sonra satarken bunu nasıl açıklayacağım?”
diye sorar.
İkinci soru duygusal olmak zorunda değil. Tam tersine, ekonomik açıdan son derece rasyonel olabilir.
Objektif Veri Neden Önemli?
Bir araç hakkında karar verirken duyguların önüne geçmenin en iyi yolu somut verileri toplamaktır.
Türkiye'de araç geçmişi açısından önemli kaynaklardan biri Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'dir. SBM üzerinden hasar geçmişi, araç detayları ve eksper raporuna yansıyan değişen parçalarla ilgili sorgulamalar yapılabiliyor. 5664 servisi de araç hasar geçmişinin sorgulanmasına imkân sağlıyor.
Ancak burada önemli bir ayrıntı var: SBM'nin aktardığı hasar bilgileri sigorta şirketlerinin kayıtlarına dayanıyor. Her hasarın aynı kapsamda sisteme yansımayabileceği için tek başına bir SMS sonucu aracın bütün geçmişini açıklamayabilir. SBM de hasarla ilgili ayrıntılı bilginin sigorta şirketinden alınabileceğini belirtiyor.
Dolayısıyla iyi bir inceleme şu sırayla yapılabilir:
1. Araç geçmişi sorgulanır.
2. Hasar tutarları incelenir.
3. Değişen parçalar kontrol edilir.
4. Eksper raporu istenir.
5. Şasi ve taşıyıcı sistemler bağımsız ekspertizde incelenir.
6. Airbag ve elektronik güvenlik sistemleri kontrol edilir.
7. Aracın güncel piyasa değeri araştırılır.
8. Onarım maliyeti ile araç değeri karşılaştırılır.
9. Gelecekteki satış değeri hesaba katılır.
Bu yöntem, “pert mi değil mi?” sorusundan çok daha sağlıklı bir karar ortaya çıkarır.
Rayiç Değer Neden Bu Kadar Önemli?
%60 hesabında en kritik unsurlardan biri aracın değeridir.
Örneğin aynı 600.000 TL'lik onarım iki farklı araçta aynı sonucu doğurmaz.
1.000.000 TL değerindeki araçta:
600.000 / 1.000.000 = %60
1.500.000 TL değerindeki araçta:
600.000 / 1.500.000 = %40
Bu nedenle “600 bin TL hasarı olan araç pert midir?” sorusunun tek başına cevabı yok.
Öncelikle aracın kaza tarihindeki değerini bilmek gerekiyor.
Türkiye Sigorta Birliği'nin Kasko Değer Listesi bu noktada referans kaynaklardan biri olabilir. TSB, listede ikinci el araç değerlerinin INDICATA katkısıyla oluşturulduğunu ve çeşitli piyasa kaynaklarının da değerlerin kontrolünde kullanıldığını belirtiyor. Ancak aynı model ve model yılında bulunan araçlarda kilometre, hasar geçmişi ve kozmetik durum gibi farklılıkların listede ayrı ayrı gösterilmediği de belirtiliyor.
Pert Yüzde Kaç? Önce Bu Sorunun Cevabını Netleştirelim
“Pert yüzde kaçtan olur?” sorusu, ikinci el araç bakarken veya ciddi bir kaza sonrasında en çok karşılaşılan sorulardan biri. Forumlarda ise genellikle iki farklı yaklaşım görüyorum: Bir taraf doğrudan hasar tutarına, aracın piyasa değerine ve sigorta hesabına bakıyor; diğer taraf ise “Araç ne kadar güvenli kaldı, daha sonra satarken sorun yaşar mıyım, gerçekten eski haline döner mi?” gibi soruların peşine düşüyor.
Aslında bu iki yaklaşım birbirinin alternatifi değil. Pert veya ağır hasar değerlendirmesinde hem matematik hem de aracın fiziksel durumu hem de gelecekteki ekonomik ve psikolojik etkiler önem taşıyor.
Üstelik internette yıllardır dolaşan “%70'i geçerse pert olur” bilgisi artık tek başına güncel bir cevap değil. 2025 yılında yayımlanan düzenlemeyle ağır hasarlı araçların tespitinde onarım masraflarının aracın kaza tarihindeki değerinin %60'ını aşması temel eşiklerden biri haline geldi. Ancak bu, “%60'a ulaşan her araç otomatik olarak pert olur” anlamına gelmiyor.
Peki işin aslı nedir?
Pert ile Ağır Hasar Aynı Şey mi?
İlk karıştırılan nokta burada.
Günlük konuşmada “pert”, “ağır hasarlı” ve “tam hasarlı” ifadeleri çoğu zaman aynı anlamda kullanılıyor. Sigorta uygulamalarında ise bunların değerlendirilme biçimleri farklı olabilir.
2025 tarihli düzenlemede, onarım masraflarının KDV dahil olmak üzere aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerinin %60'ını aşması, aracın ağır hasarlı sayılması bakımından temel kriter olarak belirtiliyor. Ayrıca masraf %60'ı aşmasa bile düzenlemede belirlenen kritik parçalardan en az birinin zarar görmesi halinde eksper tarafından ağır hasar değerlendirmesi yapılabiliyor.
Dolayısıyla sadece:
“Hasar 500 bin TL, aracın değeri 1 milyon TL. Demek ki pert değil.”
şeklinde hesap yapmak doğru değil.
Çünkü değerlendirmede hasarın niteliği, kritik parçaların durumu, onarım maliyeti ve aracın kaza tarihindeki gerçek değeri birlikte ele alınabiliyor.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi de “ağır hasarlı” araçları, çekme belgesiyle trafikten çekilen veya hurda belgesiyle perte/hurdaya ayrılan araçlar kapsamında açıklıyor.
Basit Bir Örnekle Pert Oranı Nasıl Hesaplanır?
Diyelim ki aracın kaza tarihindeki değeri 1.000.000 TL.
Onarım için hesaplanan KDV dahil maliyet:
- 400.000 TL ise değerinin %40'ı,
- 500.000 TL ise %50'si,
- 600.000 TL ise %60'ı,
- 650.000 TL ise %65'i olur.
Matematiksel olarak:
Hasar oranı = Onarım maliyeti / Aracın kaza tarihindeki değeri × 100
Örneğin:
600.000 / 1.000.000 × 100 = %60
650.000 / 1.000.000 × 100 = %65
Yeni düzenlemedeki temel ağır hasar kriteri açısından %60'ın üzerindeki değer özellikle önem kazanıyor. Ancak burada “%60 = otomatik pert” şeklinde bir denklem kurmak yerine, eksper değerlendirmesinin ve düzenlemedeki diğer kriterlerin de dikkate alınması gerekiyor.
Peki Eski “%70 Pert” Bilgisi Nereden Geliyor?
İkinci el otomobil forumlarında “%70'i geçince pert olur” ifadesine çok sık rastlanmasının bir nedeni, geçmiş yıllardaki sigorta uygulamalarına ilişkin yaygın kabullerin zaman içinde genel bir kurala dönüşmesi.
Fakat mevzuat ve sigorta uygulamaları zaman içinde değişebiliyor. Bu nedenle birkaç yıl önce yazılmış bir forum mesajını bugün kesin kriter gibi kullanmak doğru değil.
Özellikle 2025 tarihli tam hasar/ağır hasar düzenlemesinde %60 eşiğinin açık biçimde yer alması, güncel değerlendirmede eski ezberlerin sorgulanması gerektiğini gösteriyor.
Burada bence önemli olan şu: “Pert yüzde kaç?” sorusundan önce “Hangi tarihli düzenlemeye göre ve hangi değer üzerinden?” sorusunu sormak gerekiyor.
Erkeklerin ve Kadınların Bakış Açısı Gerçekten Farklı mı?
Bu konu forumlarda ilginç bir şekilde cinsiyet üzerinden de tartışılıyor. Erkeklerin daha çok “hasar oranı, parça maliyeti, piyasa değeri, sigorta ödemesi” gibi objektif değişkenlere; kadınların ise “güvenlik, kullanım rahatlığı, aracın geçmişi ve yaşanan kazanın psikolojik etkileri” gibi konulara önem verdiği söylenebiliyor.
Fakat bunu bilimsel bir gerçekmiş gibi sunmak doğru olmaz.
Cinsiyete göre “erkekler objektiftir, kadınlar duygusaldır” şeklinde kesin bir ayrım yapabilecek elimizde pert araç satın alma kararlarına ilişkin yeterli ve güvenilir bir veri bulunmuyor. Üstelik böyle bir yaklaşım bireysel farklılıkları da görmezden geliyor.
Örneğin otomobillerle profesyonel olarak ilgilenen bir kadın alıcı, araç değerlemesinde son derece matematiksel hareket edebilir. Aynı şekilde otomobille çok fazla ilgilenmeyen bir erkek alıcı için “Bu araba daha önce ağır kazalı mı?” sorusu, hasar tutarından daha önemli olabilir.
Bu yüzden daha faydalı bir karşılaştırma, cinsiyetleri kesin kutulara ayırmak yerine karar verme biçimlerini karşılaştırmak.
Bir yaklaşım:
“Aracın değeri 1,2 milyon TL, onarım maliyeti 750 bin TL, oran %62,5. Sigorta açısından sonuç ne?”
diye sorar.
Diğer yaklaşım:
“Bu araçta şasi, direk, airbag sistemi veya güvenlik açısından kritik bir müdahale var mı? Aracı üç yıl sonra satarken bunu nasıl açıklayacağım?”
diye sorar.
İkinci soru duygusal olmak zorunda değil. Tam tersine, ekonomik açıdan son derece rasyonel olabilir.
Objektif Veri Neden Önemli?
Bir araç hakkında karar verirken duyguların önüne geçmenin en iyi yolu somut verileri toplamaktır.
Türkiye'de araç geçmişi açısından önemli kaynaklardan biri Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'dir. SBM üzerinden hasar geçmişi, araç detayları ve eksper raporuna yansıyan değişen parçalarla ilgili sorgulamalar yapılabiliyor. 5664 servisi de araç hasar geçmişinin sorgulanmasına imkân sağlıyor.
Ancak burada önemli bir ayrıntı var: SBM'nin aktardığı hasar bilgileri sigorta şirketlerinin kayıtlarına dayanıyor. Her hasarın aynı kapsamda sisteme yansımayabileceği için tek başına bir SMS sonucu aracın bütün geçmişini açıklamayabilir. SBM de hasarla ilgili ayrıntılı bilginin sigorta şirketinden alınabileceğini belirtiyor.
Dolayısıyla iyi bir inceleme şu sırayla yapılabilir:
1. Araç geçmişi sorgulanır.
2. Hasar tutarları incelenir.
3. Değişen parçalar kontrol edilir.
4. Eksper raporu istenir.
5. Şasi ve taşıyıcı sistemler bağımsız ekspertizde incelenir.
6. Airbag ve elektronik güvenlik sistemleri kontrol edilir.
7. Aracın güncel piyasa değeri araştırılır.
8. Onarım maliyeti ile araç değeri karşılaştırılır.
9. Gelecekteki satış değeri hesaba katılır.
Bu yöntem, “pert mi değil mi?” sorusundan çok daha sağlıklı bir karar ortaya çıkarır.
Rayiç Değer Neden Bu Kadar Önemli?
%60 hesabında en kritik unsurlardan biri aracın değeridir.
Örneğin aynı 600.000 TL'lik onarım iki farklı araçta aynı sonucu doğurmaz.
1.000.000 TL değerindeki araçta:
600.000 / 1.000.000 = %60
1.500.000 TL değerindeki araçta:
600.000 / 1.500.000 = %40
Bu nedenle “600 bin TL hasarı olan araç pert midir?” sorusunun tek başına cevabı yok.
Öncelikle aracın kaza tarihindeki değerini bilmek gerekiyor.
Türkiye Sigorta Birliği'nin Kasko Değer Listesi bu noktada referans kaynaklardan biri olabilir. TSB, listede ikinci el araç değerlerinin INDICATA katkısıyla oluşturulduğunu ve çeşitli piyasa kaynaklarının da değerlerin kontrolünde kullanıldığını belirtiyor. Ancak aynı model ve model yılında bulunan araçlarda kilometre, hasar geçmişi ve kozmetik durum gibi farklılıkların listede ayrı ayrı gösterilmediği de belirtiliyor.