Cicek
Yeni Üye
Yani “pembe gözlüm”ün anlamını çözmek için yalnızca kelimeye bakmak yerine şu sorular daha işe yarar:
Kim söyledi? Kime söyledi? Hangi cümlenin içinde söyledi? Şaka mı yapıyordu? Daha önce sana başka özel hitaplar kullanıyor muydu?
Bunlar çoğu zaman kelimenin kendisinden daha fazla bilgi verir.
İnternette neden “argo” sanılabiliyor?
Bunun birkaç nedeni var.
Birincisi, internet dili sürekli yeni kelime birleşimleri üretiyor. İkinci olarak, bazı ifadeler belirli topluluklarda sözlüklerde yer almayan anlamlara kavuşabiliyor. Üçüncüsü ise “argo” kelimesi internette çoğu zaman “alışılmadık”, “garip”, “sokak ağzı” veya “çiftler arasında kullanılan” anlamında oldukça geniş biçimde kullanılıyor.
Oysa dilbilimsel açıdan bunların hepsi aynı kategori değil.
Örneğin akademik çalışmalarda “gözlüm” benzeri ifadelerin sevgi sözcükleri arasında değerlendirilmesi, bunların otomatik olarak argo kabul edilmemesi gerektiğini gösteriyor. DergiPark
Öte yandan sosyal medya kullanıcılarının bir kelimeyi alaycı veya cinsel çağrışımlı biçimde kullanması da mümkündür. Böyle bir kullanım varsa bu, ifadenin evrensel sözlük anlamı olduğu anlamına gelmez.
Burada forumlarda sık yapılan hata şu: Bir kişi bir yerde “pembe gözlüm”ü farklı bir anlamda kullanıyor, ardından bu kullanım bütün Türkçeye aitmiş gibi aktarılıyor.
Bu nedenle “internette biri böyle kullanmış” ile “Türkçede bu kelimenin anlamı budur” arasında ciddi fark var.
“Pembe göz” ile sağlık terimi olan “pembe göz”ü karıştırmamak gerekiyor
Konuya gerçek dünya açısından bakınca ayrıca ilginç bir ayrıntı ortaya çıkıyor.
“Pembe göz” İngilizcedeki pink eye ifadesinin Türkçe karşılığı olarak da kullanılıyor. Tıp kaynaklarında bu ifade konjonktivit için kullanılıyor. Viral ve bakteriyel konjonktivit bulaşıcı olabilirken, alerjik konjonktivit bulaşıcı değildir. All About Vision
Örneğin gözünde kızarıklık ve akıntı olan bir çocuğun ailesi “pembe göz olmuş” diyebilir. Burada hiçbir argo veya romantik anlam yoktur; tamamen sağlıkla ilgilidir.
Aynı iki kelime sevgililer arasındaki bir mesajda geçtiğinde ise bambaşka bir iletişim alanına taşınabilir.
Bu durum dilin ne kadar bağlama bağımlı olduğunu güzel biçimde gösteriyor.
Gerçek hayattan basit kullanım örnekleri
Şöyle bir konuşma düşünelim:
“Günaydın pembe gözlüm
”
Burada en doğal yorum romantik veya sevecen bir hitaptır. Kişinin gerçekten pembe renkli gözleri olması şart değildir.
Başka bir örnek:
“Senin gözlerin bugün pembe gözlüm, doktora git.”
Buradaysa sağlık problemiyle ilgili bir şaka veya göz kızarıklığına gönderme olabilir.
Bir arkadaş grubunda:
“Ne yaptın sen pembe gözlüm, sabaha kadar uyumadın mı?”
Burada ise ifade tamamen mizahi bir lakap hâline gelmiş olabilir.
Yani aynı ifade üç farklı durumda üç farklı iletişim işlevi kazanabiliyor.
Argo mu, değil mi? En makul sonuç
Mevcut güvenilir kaynaklara göre “pembe gözlüm”ü standart bir argo kelime olarak kabul etmek için yeterli kanıt yok.
“Gözlüm” tarafı Türkçenin sevgi ve hitap kültüründe oldukça anlaşılır bir yere sahip. Akademik çalışmalar “ala gözlüm”, “humar gözlüm”, “ceylan gözlüm”, “gara gözlüm” gibi örneklerin sevgiliye yönelik hitaplarda kullanıldığını gösteriyor. DergiPark+1
“Pembe göz” tarafının ise tıbbi literatürde konjonktivitle ilişkili yerleşik bir anlamı var. All About Vision+1
Bu ikisi birleştiğinde ortaya çıkan “pembe gözlüm” ise büyük ihtimalle kişisel, yaratıcı, sevecen veya şakacı bir hitap olarak değerlendirilmelidir. Bununla birlikte belirli bir arkadaş grubunda veya özel bir ilişki içinde farklı, hatta alaycı bir anlam kazanmış olabilir.
Dolayısıyla biri size “pembe gözlüm” dediyse, hemen “Bu argo mu?” diye düşünmek yerine konuşmanın tamamına bakmak daha doğru.
Forumda asıl tartışılması gereken soru ne?
Bence ilginç olan nokta “pembe gözlüm”ün sözlükte olup olmamasından ziyade, Türkçede insanların kendi aralarında nasıl yeni hitap biçimleri ürettiği.
Bir sevgiliye “güzel gözlüm” demek normal karşılanırken “pembe gözlüm” kulağa daha sıra dışı gelebiliyor. Fakat ikisinin de mantığı aynı: Fiziksel bir özellik veya renk üzerinden kişiye özel bir yakınlık ifadesi oluşturmak.
Bu yüzden birkaç soru gerçekten tartışmaya değer:
“Pembe gözlüm” size göre romantik mi, komik mi, yoksa biraz tuhaf mı?
Birinin size böyle hitap etmesi durumunda bunu sevgililik işareti olarak mı yorumlarsınız, yoksa sadece arkadaşça bir lakap olarak mı görürsünüz?
Sizce internette kullanılan her alışılmadık hitap “argo” olarak adlandırılmalı mı?
Daha önemlisi, bir kelimenin anlamını sözlük mü belirler, yoksa onu kullanan topluluk mu?
Dil değiştikçe bu soruların cevabı da değişiyor. “Pembe gözlüm” özelinde ise eldeki kaynaklar, karşımızda yerleşmiş bir argo sözcükten çok, Türkçedeki eski “gözlüm” hitap geleneğine eklenmiş yaratıcı bir sıfat olduğunu düşündürüyor. “Pembe göz”ün tıbbi anlamı ise ayrı bir kullanım alanı olarak kalıyor. Bu iki anlamı birbirinden ayırdığımızda ifade aslında sanıldığı kadar gizemli değil: Bağlama göre sevgi dolu bir hitap, şakacı bir lakap veya kelime oyunu olabilir; tek başına bilinen bir argo/küfür anlamı taşıdığı söylenemez.
Kim söyledi? Kime söyledi? Hangi cümlenin içinde söyledi? Şaka mı yapıyordu? Daha önce sana başka özel hitaplar kullanıyor muydu?
Bunlar çoğu zaman kelimenin kendisinden daha fazla bilgi verir.
İnternette neden “argo” sanılabiliyor?
Bunun birkaç nedeni var.
Birincisi, internet dili sürekli yeni kelime birleşimleri üretiyor. İkinci olarak, bazı ifadeler belirli topluluklarda sözlüklerde yer almayan anlamlara kavuşabiliyor. Üçüncüsü ise “argo” kelimesi internette çoğu zaman “alışılmadık”, “garip”, “sokak ağzı” veya “çiftler arasında kullanılan” anlamında oldukça geniş biçimde kullanılıyor.
Oysa dilbilimsel açıdan bunların hepsi aynı kategori değil.
Örneğin akademik çalışmalarda “gözlüm” benzeri ifadelerin sevgi sözcükleri arasında değerlendirilmesi, bunların otomatik olarak argo kabul edilmemesi gerektiğini gösteriyor. DergiPark
Öte yandan sosyal medya kullanıcılarının bir kelimeyi alaycı veya cinsel çağrışımlı biçimde kullanması da mümkündür. Böyle bir kullanım varsa bu, ifadenin evrensel sözlük anlamı olduğu anlamına gelmez.
Burada forumlarda sık yapılan hata şu: Bir kişi bir yerde “pembe gözlüm”ü farklı bir anlamda kullanıyor, ardından bu kullanım bütün Türkçeye aitmiş gibi aktarılıyor.
Bu nedenle “internette biri böyle kullanmış” ile “Türkçede bu kelimenin anlamı budur” arasında ciddi fark var.
“Pembe göz” ile sağlık terimi olan “pembe göz”ü karıştırmamak gerekiyor
Konuya gerçek dünya açısından bakınca ayrıca ilginç bir ayrıntı ortaya çıkıyor.
“Pembe göz” İngilizcedeki pink eye ifadesinin Türkçe karşılığı olarak da kullanılıyor. Tıp kaynaklarında bu ifade konjonktivit için kullanılıyor. Viral ve bakteriyel konjonktivit bulaşıcı olabilirken, alerjik konjonktivit bulaşıcı değildir. All About Vision
Örneğin gözünde kızarıklık ve akıntı olan bir çocuğun ailesi “pembe göz olmuş” diyebilir. Burada hiçbir argo veya romantik anlam yoktur; tamamen sağlıkla ilgilidir.
Aynı iki kelime sevgililer arasındaki bir mesajda geçtiğinde ise bambaşka bir iletişim alanına taşınabilir.
Bu durum dilin ne kadar bağlama bağımlı olduğunu güzel biçimde gösteriyor.
Gerçek hayattan basit kullanım örnekleri
Şöyle bir konuşma düşünelim:
“Günaydın pembe gözlüm
”Burada en doğal yorum romantik veya sevecen bir hitaptır. Kişinin gerçekten pembe renkli gözleri olması şart değildir.
Başka bir örnek:
“Senin gözlerin bugün pembe gözlüm, doktora git.”
Buradaysa sağlık problemiyle ilgili bir şaka veya göz kızarıklığına gönderme olabilir.
Bir arkadaş grubunda:
“Ne yaptın sen pembe gözlüm, sabaha kadar uyumadın mı?”
Burada ise ifade tamamen mizahi bir lakap hâline gelmiş olabilir.
Yani aynı ifade üç farklı durumda üç farklı iletişim işlevi kazanabiliyor.
Argo mu, değil mi? En makul sonuç
Mevcut güvenilir kaynaklara göre “pembe gözlüm”ü standart bir argo kelime olarak kabul etmek için yeterli kanıt yok.
“Gözlüm” tarafı Türkçenin sevgi ve hitap kültüründe oldukça anlaşılır bir yere sahip. Akademik çalışmalar “ala gözlüm”, “humar gözlüm”, “ceylan gözlüm”, “gara gözlüm” gibi örneklerin sevgiliye yönelik hitaplarda kullanıldığını gösteriyor. DergiPark+1
“Pembe göz” tarafının ise tıbbi literatürde konjonktivitle ilişkili yerleşik bir anlamı var. All About Vision+1
Bu ikisi birleştiğinde ortaya çıkan “pembe gözlüm” ise büyük ihtimalle kişisel, yaratıcı, sevecen veya şakacı bir hitap olarak değerlendirilmelidir. Bununla birlikte belirli bir arkadaş grubunda veya özel bir ilişki içinde farklı, hatta alaycı bir anlam kazanmış olabilir.
Dolayısıyla biri size “pembe gözlüm” dediyse, hemen “Bu argo mu?” diye düşünmek yerine konuşmanın tamamına bakmak daha doğru.
Forumda asıl tartışılması gereken soru ne?
Bence ilginç olan nokta “pembe gözlüm”ün sözlükte olup olmamasından ziyade, Türkçede insanların kendi aralarında nasıl yeni hitap biçimleri ürettiği.
Bir sevgiliye “güzel gözlüm” demek normal karşılanırken “pembe gözlüm” kulağa daha sıra dışı gelebiliyor. Fakat ikisinin de mantığı aynı: Fiziksel bir özellik veya renk üzerinden kişiye özel bir yakınlık ifadesi oluşturmak.
Bu yüzden birkaç soru gerçekten tartışmaya değer:
“Pembe gözlüm” size göre romantik mi, komik mi, yoksa biraz tuhaf mı?
Birinin size böyle hitap etmesi durumunda bunu sevgililik işareti olarak mı yorumlarsınız, yoksa sadece arkadaşça bir lakap olarak mı görürsünüz?
Sizce internette kullanılan her alışılmadık hitap “argo” olarak adlandırılmalı mı?
Daha önemlisi, bir kelimenin anlamını sözlük mü belirler, yoksa onu kullanan topluluk mu?
Dil değiştikçe bu soruların cevabı da değişiyor. “Pembe gözlüm” özelinde ise eldeki kaynaklar, karşımızda yerleşmiş bir argo sözcükten çok, Türkçedeki eski “gözlüm” hitap geleneğine eklenmiş yaratıcı bir sıfat olduğunu düşündürüyor. “Pembe göz”ün tıbbi anlamı ise ayrı bir kullanım alanı olarak kalıyor. Bu iki anlamı birbirinden ayırdığımızda ifade aslında sanıldığı kadar gizemli değil: Bağlama göre sevgi dolu bir hitap, şakacı bir lakap veya kelime oyunu olabilir; tek başına bilinen bir argo/küfür anlamı taşıdığı söylenemez.