Bir Öğretmenin Uyguladığı Sansasyonel Üçüncü Dalga Deneyi

ahmetbeyler

Yeni Üye
Tarih öğretmeni Ron Jones, Çağdaş Dünya Tarihi dersine giren ve 10. sınıfa giden 15-16 yaştaki öğrencileriyle Nazi Almanyasını anlamlandırabilmek üzere bir deney yapmak istedi. Ancak bu deney makul bir noktadan daha sonra çığrından çıktı ve gençlerin psikolojilerini bozmaya başladı. Hatta Jones, bu biçimde bir şeye öncülük ettiği için okuldan kovuldu.

Üstelik deneyin namı, Hollywood’a kadar yayıldı. 1981 üretimi ‘The Wave’ sineması, işte bu deneyin gerçek öyküsüne dayanmakta. bu biçimde gelin, sizleri daha fazla merakta bırakmadan bu bahsin bilgilerina inelim.

Aslında bu deneyin başlamasına sebep olan şey; bir öğrencinin, ”Naziler nasıl oluyor da insanlara cazibeli gelebiliyor? örneğin Holokost olduğunda niye Alman halkı buna itiraz etmedi?” halinde bir soru sormasıydı.

Ron Jones

Bunun üzerine Jones, soruyu cevaplamak yerine diktatör kılığına girerek öğrencilere direkt sorunun yanıtını deneyimletmek istedi. Deneyin birinci günü Jones, okula gelip sınıfı temizledi; daha sonra gayet önemli bir tutumla öğrencilerin sınıfa gelmelerini bekledi.

Öğretmen, olağanda öğrencilerin devamsızlık yapıp yapmadıklarını takip etmeyen biriyken, bir anda karakteri 180 derece değişti.

Belgesel: Lesson Plan of The Third Wave (2010)

Öğrenciler, öğretmenlerini öyleyse gördükleri birinci an doğal ki biraz şaşırdı. Jones ise öğrencilerine muvaffakiyetin anahtarının ‘disiplin yoluyla güç’ elde etmek olduğunu söylemiş oldu.

Başlarına geleceklerden habersiz olan gençler, başta bu deney işini pek umursamıyorlardı. Bunun niçini ise öğretmenlerinin karizmatik kişiliğiyle öncedenden beri tüm okulda nam şalmış biri olmasıydı. Ancak karizmanın her daim olumlu bir manası söz etmediğini öykünün devamını okuduğunuzda siz de anlayacaksınız.

Bu deneyin üzerinden çok vakit geçtikten daha sonra; büyüyen öğrenciler, yaşadıkları bu farklı tecrübesi verdikleri röportajlarda anlattı. örneğin Jones, deneye katılan ve bunu ciddiye alıp hayat memat meselesi haline getirenlere A vereceğini ifade etti.

Palo Alto Lisesi

bir daha deneye katılmış olup bu deney için gereğince emek harcamayanlara C vereceğini, deneye katılmayan ve deneyi sabote edebilecek hareketler yapanlara ise F vereceğini söylüyordu. Üstelik F alan öğrenciler, yıl boyunca kütüphanede çalışmak zorunda bırakılacaktı.

Öğretmen, öğrencilerin oturup kalkmasından duruş biçimlerine kadar birfazlaca hususta onlara makul kurallar koydu. Hatta bir öğrenci, öğretmenin kendilerinden dik durmalarını istemesinden daha sonra daha yeterli nefes almaya başladığını ve derste daha faal olmaya başladığını lisana getirdi.

Sınıf kuralları gitgide askeri disipline dönmeye başladı. örneğin öğrenciler, ikinci zili duyana kadar öğretmeni sükunet içinde dinlemek zorundaydı. Yahut soru sormak isteyen muhakkak müsaade almalı, müsaade almadan çıt bile çıkarmamalıydı.


Jones, deneyin sonraki günü öğrencilerin, deneyi fazlaca benimsediklerini ve değişik havalara girdiklerini gördü. Jones’a kalsa öğrencilerin birden fazla bu deneye ”üniversiteye geçiş arifesinde notlarımız yükselsin” maksadıyla katılmıştı lakin işler hiç de o denli değildi.

Hatta Jones, deneyin yalnızca bir gün süreceğini, öğrencilerin deneyden daha sonraki gün her zamanki hallerine döneceklerini bile zannediyordu. ”Ummadık taş baş yarar” diye boşa dememişler, deneyin sonunu az daha sonra okuduğunuzda sahiden de içinizden bunu söyleyebilirsiniz.

Deneyin ikinci kademesinde, Naziler’de olduğu üzere özel bir selamlaşma tipi ortaya çıktı.

Öğrencilerin birbirlerine verdikleri selamın temsili imajı

Deneyden daha sonraki gün öğrenciler, ”emret komutanım” der üzere bakarak sınıfta hocalarını bekliyordu. Jones sınıfa girip onları o biçimde görür görmez tahtaya ”disiplin yoluyla güç” yerine ”birlik yoluyla güç” yazdı.

Eski öğrencilerden ve hem de direktör olan Steve Coniglio selamlaşmayı gösteriyor

Jones daha sonra gençlere tıpkı Naziler’de olduğu üzere bir selamlama sistemi öğretti. Hem sınıfta hem dışarıda birbirlerini gördüklerinde bu selamı vermelerini istedi hatta bunu zorunlu kıldı. Bunun hedefi birliği öğretmekti sözde.

Film: The Wave (2008)

Bu selamlama akımı, yavaş yavaş tüm okula yayıldı ve herkes bunu, üçüncü dalga olarak isimlendirdi. The Wave sinemasında de bu selamlama hali mevcut, izleyenler hatırlar.

Deney hayli uçuk bir hal aldı, öğrenciler içinden başkalarını gözetlesinler diye sınıf polisleri bile seçildi.


Normalde deney birinci başladığında, sınıfta 30 kişi vardı zira dersin kontenjanı bu kadardı. Ancak daha üçüncü günde bile dışarıdan gelen öğrencilerle birlikte sınıf mevcudu 43 şahsa ulaştı. bu biçimdesi diktatörce bir deneye ”öğrenciler niye katılmak istediler?” anlaması mümkün değil. Birçoklarına bu deney, bir oyun üzere geliyordu muhtemelen.

Jones, seçkin koruyucular olarak isimlendirdiği, üç şahıstan oluşan bir gözetim ekibi kurmak istediğini söylemiş oldu. Bu şahıslar seçilirken, tüm sınıf gözlerini kapatı ve ellerini sıranın üzerine yerleştirdi.

Ardından Jones gelip üç öğrencinin omzuna dokundu. Bu seçim etabı bile büsbütün tek bir kişinin inisiyatifinde gördüğünüz üzere.

Gerçek imaj

Sınıf polisleri başkalarını takip edip yanlış bir davranış yapıp yapmadıklarını Jones’a bildirmekle bakılırsavlilerdi. Ayrıyeten öğretmen, üç bireyden çok insanın, bir ortaya gelip konuşmalarını da yasakladı. Ne alakaysa…

Jones kendisine ispiyonlanan bireyleri sınıfın ortasına çıkarıyor ve hatalarını tartışmaya başlıyordu. Hatalı olduğu düşünülen bireylerden, niçin hatalı olmadıklarını da açıklamaları isteniyordu.

Diyelim tüm açıklamalarına karşın bu gençler hatalı bulundu, bu biçimde tüm sınıf onları dışlıyordu. Bu deney öğrenciler içinde akran zorbalığı yaratıyordu aslında. Hatta öğretmen, gençlerin gözünü o denli korkutmuştu ki kurallara uymamalarının sonuçlarının üniversiteye gidememek olduğunu bile söylüyordu.

Öğrenciler kendilerini bu deneye hayli kaptırmışlardı. Kimi öğrenciler, kendilerini Ron Jones’un bodyguard’ı falan zannediyorlardı.


Bir gün bir öğrenci, Jones’u öğretmenler odasına kadar takip etti ve daha sonra diğer bir öğretmen, o öğrenciyi kovdu. Bunun üzerine Jones, bu deney işinin gençlerin psikolojilerini yerle bir ettiğini düşünerek artık olayın gerçek yüzünü onlara göstermenin vaktiğinin geldiğine kanaat getirdi.

Jones, öğrencilere Üçüncü Dalga isimli ulusal bir hareketin ortasında olduklarını ve bunun epey özel olduğunu söylemiş oldu. Öğrenciler bunu duyar duymaz heyecandan çıldırmış gibilerdi.

Film: The Wave (2008)

Öğretmen sonraki gün yanında bir televizyon getirip öğrencilere bu ulusal hareketin liderini göstereceğini söylemiş oldu. Lakin bu gün hayli özeldi zira gençlerin, bu başkana bağlılık yemini edecekleri gündü ve yalnızca deneye katılanlara mahsustu. Hatta daha sonra ”bu kadarı da denk gelir mi?” diyeceğiniz absürt bir gelişme oldu.

Bir kereste firması ”Üçüncü Dalga Geliyor!” ismiyle Time Magazine’de bir poster yayımladı. Bunu goren öğrenciler, öğretmenlerinin %100 doğruyu dediğine artık eminlerdi.

Hesaplaşma günü gelip çattığında ise göz yaşları sel oldu…


Gençler, mitinge geldiklerinde ‘güç yoluyla disiplin’ sloganını atmaya başladı. Hatta yakınlardaki üç okuldan gelen 200’den çok Üçüncü Dalga Hareketi üyesi olduğu görüldü.

Saat 12:05’te Jones televisyonu açtı ve iki dakika boyunca ekranda hiç bir şey gösterilmedi. Gençler, ekranda hiç bir şey nazaranmeyince şaşırdı zira bir lider görüntüsü görmeyi bekliyorlardı.

Adolf Hitler ve Nazi Partisi

daha sonra Jones öğrencilere aslında bir başkanın olmadığını, kendisinin en başından beri onları kandırıp manipüle ettiğini söylemiş oldu. Jones, gençlerin diğer birinin hakimiyeti altına girme isteklerinin geldiği boyutun içler acısı olduğunu görmelerini istedi. Zira birden fazla, öteki birinin disiplini altına girip o kişi tarafınca denetim etmenin rahatlığına alışmıştı ve sadece bundan ötürü özgürlüklerinden vazgeçmişlerdi.

Holokost (Yahudi Soykırımı)

Öğrencilerin bırakma özgürlükleri varken, deneyden vazgeçmemeleri Jones için tenkit konusuydu. Bu yüzden onları ”bunu daha ne kadar devam ettirmeyi düşünüyordunuz?” diye imalı bir biçimde sorguladı.

Nürnberg Mitingi

daha sonra öğretmen, öğrencilere Nazi partisinin düzenlediği Nürnberg mitingini, toplama kamplarını ve Nazizm’in yükselişini içeren çeşitli imajlar ve görüntüler gösterdi. Birçok öğrenci bunları izlerken bir yandan ağlıyor bir yandan ”biz neyin içine düştük bu biçimde” şaşkınlığını yaşıyordu.

Sözün özü gençler, güç sevdasının ne kadar faşist boyutlara ulaşabileceğini bu biçimdece görmüş oldular. Pekala siz ne düşünüyorsunuz?

  • Kaynaklar: Medium, The Wave Home
  • Görsel Kaynakları: Gunn Oracle, Verde Magazine